Publicaties

Een afspraak maken om je paspoort of rijbewijs te verlengen, bankzaken regelen, berichten lezen op (ouder)portalen, een tennisbaan reserveren en een aanvraag doen voor een toeslag waar je recht op hebt...

Veel alledaagse dingen gebeuren (vrijwel) volledig digitaal. In sommige gevallen moet je verificatie-methodes gebruiken om verder te kunnen in het proces.

Nederland is een van de meest gedigitaliseerde landen.
Dat is voor veel mensen fijn, maar lang niet voor iedereen. Voor de enkele miljoenen mensen met beperkte basisvaardigheden is het een digitaal doolhof. Zij ervaren allerlei hindernissen.

'Verplichte' digitalisering verergert de sociale ongelijkheid, zo stelt Alexander Smit. Hij promoveerde op dit onderwerp. Lees er meer over in zijn proefschrift 'The digital maze'.

Ongeveer één op de drie inwoners in Nederland heeft onvoldoende of beperkte gezondheidsvaardigheden.
Dit betekent dat zij vaker moeite hebben met het vinden, begrijpen, beoordelen en gebruiken van gezondheidsinformatie om keuzes te maken over hun eigen gezondheid of die van anderen.

Gezondheidsvaardigheden zijn ongelijk verdeeld over de bevolking. Het Nivel bekeek de sociaal-demografische kenmerken in samenhang. Het blijkt dat vooral mensen met een hogere leeftijd, een lager inkomen en een slechtere ervaren gezondheid vaker beperkte gezondheidsvaardigheden hebben.

Dit blijkt uit onderzoek van het Nivel onder leden van het Nivel Consumentenpanel Gezondheidszorg.
Lees meer in het artikel: Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden nader in kaart gebracht.

Geerke van der Bruggen promoveerde eind 2025 op het thema: begrijpelijke rechtspraak. 
Ze onderzocht hoe tekstingrepen de begrijpelijkheid en acceptatie van rechterlijke uitspraken kunnen vergroten.

Lees meer over de promotie van Geerke van der Bruggen.

Roel Kooijmans en zijn collega's deden onderzoek naar de toegevoegde waarde van afbeeldingen op het begrip van informatie bij mensen met beperkte taalvaardigheden.

Of beter gezegd: hij verzamelde onderzoeken naar dit onderwerp en stelde vast dat het onduidelijk is of afbeeldingen echt helpen bij beter begrijpen van informatie. Goed en groot genoeg onderzoek blijkt te ontbreken.

Genoeg reden om voorzichtig te zijn met 'zomaar' ergens leuke plaatjes bij te zetten.
We zijn blij dat dit aansluit bij onze richtlijnen en ook dat de auteurs de methode Taal voor allemaal aanbevelen als een effectieve manier om informatie begrijpelijk te maken.

Lees het artikel door op de titel te klikken: 
Does adding pictures to easy-to-read texts benefit comprehension for people with reading difficulties? A meta-analytic review

Of lees de samenvatting van het artikel op LinkedIn.

Mensen in stressvolle situaties gaan eerder op de gewenste manier handelen als de informatie die ze krijgen aansluit bij hun situatie. Als er warmte en begrip is. En als mensen de helpende hand geboden wordt.
Laat dit nu één van de kernelementen zijn van onze methode Taal voor allemaal.

Voorkom extra stress met je brief, (web)formulier of folder en schrijf stress-sensitief.
Lees meer over stress-sensitief schrijven in dit interview van Tekstblad (4 | 2024).

Helpt het om ingewikkelde informatie uit de wetenschap uit te leggen met metaforen? 
Bijvoorbeeld over hoe vaccineren werkt.

In dit korte overzicht zet Gudrun Reijnierse kennis op een rij uit verschillende onderzoeken over metafoor-gebruik.
Daaruit blijkt dat metaforen niet vanzelfsprekend begrijpelijker zijn.

En jargon kun je beter vermijden. Dat roept weerstand op dat doorwerkt in een negatievere houding ten opzichte van het onderwerp en het zorgt voor een hogere risico-inschatting.

Lees de inzichten over metafoor-gebruik uit Tekstblad (4 | 2024).

Het Nivel heeft de nieuwste cijfers en feiten gepresenteerd over gezondheidsvaardigheden in Nederland.
Het blijkt dat ongeveer 1 op de 3 volwassenen in Nederland onvoldoende of beperkte gezondheidsvaardigheden heeft. Voorheen was dat ongeveer 1 op de 4 volwassenen.

Deze mensen vinden het vaak lastig om hun weg te vinden in de zorg en om te communiceren met zorgverleners.
Lees meer in de infographic van het Nivel. 

In deze 'krant' schrijven Christine Dedding en Nicole Goedhart van het Amsterdam UMC over elf fabels over digitale inclusie die kansenongelijkheid vergroten en een goede oplossing in de weg staan.

Download de Fabeltjes-krant of vraag een papieren krant op.

Mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) hebben behoefte aan een houding en manier van communiceren die zijn aangepast aan de kenmerken die bij hun beperking horen.

Deze praktische gids van het Landelijk Kenniscentrum LVB biedt hiervoor handvatten.
Wij zijn blij met de verwijzing naar Taal voor allemaal.

In zijn promotieonderzoek onderzocht Boudewijn Visscher de behoeften van mensen met een chronisch ziekte en beperkte gezondheidsvaardigheden in relatie tot zelfmedicatie.

Zijn onderzoek toont dat deze mensen behoefte hebben aan praktische, herkenbare en begrijpelijke informatie en aan een stapsgewijze uitleg. Helaas passen de meeste materialen en interventies onvoldoende bij deze behoeften. Ook ervaren deze mensen meer zorgen en stress over hun medicatie dan mensen met voldoende gezondheidsvaardigheden. Ondersteuning en duidelijke communicatie die deze zorgen kunnen wegnemen helpen bij therapietrouw.

Lees het proefschrift online. De Nederlandse samenvatting staat op bladzijde 166 en verder. 

Binnen de monitor Begrijpelijkheid overheidsteksten is opnieuw onderzoek gedaan. Over het eerdere onderzoek is in 2021 gerapporteerd. In het nieuwe onderzoek zijn 240 brieven over betalen en zorg onderzocht op 3 manieren: 1) via automatische tekstanalyse met het instrument LiNT, 2) door een oordeel van tekst-experts en 3) door lezersonderzoek. 

Het onderzoek toont dat moeilijke woorden en vage boodschappen ervoor zorgen dat lezers niet weten wat ze moeten doen na het lezen van de brieven. Voor ongeveer 3 op de 10 lezers zijn de brieven te moeilijk. Ook beleven ze de brieven vaak negatief. Lees meer over de monitor en de uitkomsten op de website van de Taalunie. 

Irene Thuis, bestuurder van MEE Zuid-Limburg, schreef dit artikel voor Sociaal bestek. 
Ze houdt een pleidooi voor inzet op een samenleving die voor iedereen te begrijpen is.
Want dat is nu duidelijk niet het geval.

Lees het artikel: Leuker kunnen we het niet maken, maar simpeler blijkbaar ook niet!
 

In het artikel Klare taal in het Financieel Dagblad pleiten 3 experts voor duidelijke en begrijpelijk taal in juridische teksten. 'Alles is taal, en taal is alles.'
Aan het woord zijn Geerke van der Bruggen, Jacco Janssen en Ingrid Vledder.
Het PDF-bestand van dit artikel staat ook in onze online bibliotheek.
 

Onze Vlaamse collega Wablieft tekstadvies schrijft over weerstand tegen het gebruiken van begrijpelijke taal en geeft meteen goede tips en argumenten om deze weerstand te beantwoorden.
Iedereen heeft baat bij begrijpelijke taal. Lees erover in het artikel van Wablieft tekstadvies.

Dit rapport gaat over onderzoek naar de bepaling van het meest optimale taalniveau voor communicatie op Rijksoverheid.nl.

In dit onderzoek wordt gekeken naar de leessnelheid, begrip en beoordeling van teksten op het ‘huidige taalniveau’ B1 en is dit afgezet tegen een lager taalniveau, namelijk A2.
Aanleiding is dat de overheid streeft naar inclusie voor iedereen en op alle terreinen: communicatie op Rijksoverheid.nl dient voor iedereen voldoende duidelijk en passend te zijn.

De Universiteit Utrecht en de Hogeschool Arnhem Nijmegen hebben in opdracht van het Ministerie van BZK en de Taalunie een onderzoek gedaan naar de begrijpelijkheid van overheidsteksten.

Uit het onderzoek blijkt dat de taal in 62% van de gevallen moeilijk te begrijpen is voor laagopgeleide lezers. Download het rapport.

Dit onderzoek van Charlotte van Hooijdonk en Lisanne van Weelde, toont dat iconen of pictogrammen in de gemeentelijke communicatie in Nederland en Vlaanderen vaak niet goed (genoeg) begrepen worden.

Het onderzoek is in 2021 uitgevoerd in opdracht van de Taalunie door Universiteit Utrecht.
Het is gedaan op initiatief van gemeente Den Haag en Stad Gent.

Geerke van der Bruggen schreef een artikel over begrijpelijke taal in relatie tot diep begrip. 
Een begrijpelijke tekst is een tekst die het de lezer gemakkelijk maakt om tot diep begrip te komen.
Uitspraken van rechters zijn volgens die definitie nog niet erg begrijpelijk.

In het artikel geeft de auteur een overzicht van wat onderzoek naar de begrijpelijkheid van teksten, in het bijzonder rechterlijke uitspraken, tot nu toe heeft opgeleverd. 

Dit artikel verscheen in het NJB 2020, aflevering 28.

Geerke van der Bruggen schrijft in dit artikel over de belemmeringen om begrijpelijke taal te gebruiken bij de rechtspraak. Samen met rechter Margot Stoové bespreekt ze de argumenten die zij in hun praktijk het vaakst horen. Lees het artikel via de website van Geerke.

Het artikel verscheen in november 2021 in het tijdschrift Jurisprudentie Bestuursrecht plus.